Trong “Trại súc vật” của George Orwell, Napoléon, con lợn già trên thực tế trở thành thủ lĩnh của Trại súc vật sau cuộc nổi dậy, sử dụng nhiều thủ đoạn lôi kéo và áp bức để duy trì sự cai trị của mình. Một trong những thủ đoạn này là nguyên tắc “Thành công giành lấy công, thất bại đổ lỗi cho người khác”.
1. Giành công lao khi thành công:
- Cối xay gió: Ban đầu, chính Snowball là người giới thiệu và nhiệt tình ủng hộ ý tưởng xây dựng một cối xay gió để cung cấp điện và giảm bớt khối lượng công việc cho các loài động vật. Tuy nhiên, sau khi đuổi Snowball ra khỏi trang trại, cùng với những con chó nô tài khát máu của mình, Napoléon tiếp quản dự án và trình bày nó như ý tưởng của riêng mình.
- Chiến thắng trận chiến Chuồng bò: Napoléon và kẻ tuyên truyền của hắn, Squealer, với bản chất lưu manh sẵn có thường viết lại lịch sử để đảm bảo rằng Napoléon tỏ ra là người hùng hoặc kẻ chủ mưu đằng sau mọi thành công, ngay cả khi ban đầu hắn ta phản đối hoặc không nhúng tay vào.
- Năng suất trang trại: Bất cứ khi nào có một vụ thu hoạch thành công hoặc bất kỳ diễn biến tích cực nào ở trang trại, Napoléon đảm bảo rằng hắn sẽ nhận được công lao, ngay cả khi thành công đó là nhờ sự lao động chăm chỉ của những con vật khác.
2. Đổ lỗi cho người khác khi thất bại:
- Snowball làm vật tế thần: Sau khi Snowball bị trục xuất, bất cứ khi nào có sự việc xảy ra trong trang trại, cho dù đó là lỗi cấu trúc của cối xay gió hay những thất bại trục trặc khác, Napoléon và Squealer đều đổ lỗi cho Snowball, coi anh ta là kẻ phản động phá hoại trang trại, tiếp tay các thế lực thù địch luôn tìm cách chống phá, xuyên tạc, kìm hãm sự phát triển của trang trại. Điều này tạo ra một kẻ thù thuận lợi và chuyển hướng sự chú ý khỏi những thất bại của chính Napoleon ra nơi khác.
- Nạn đói và khẩu phần ăn: Khi nguồn cung lương thực thấp, thay vì thừa nhận sự quản lý yếu kém hoặc hậu quả từ các quyết định của mình, Napoléon ác ôn lại đổ cho do giáo điều, thời tiết, hay đơn giản là tìm người khác để đổ lỗi. Điều này bao gồm việc tàn sát hàng trăm ngàn tiểu tư sản, buôn bán với con người (ban đầu đi ngược lại các nguyên tắc của Chủ nghĩa Thú vật) và sau đó đổ lỗi mọi thất bại cho kẻ thù bên ngoài hoặc những kẻ phản động bên trong.
- Cuộc nổi loạn của đàn gà mái: Khi đàn gà mái chống lại lệnh giao trứng của Napoléon để buôn bán lấy ngoại tệ cho riêng băng đảng, hắn đổ lỗi cho cuộc nổi loạn của họ là do ảnh hưởng thế lực của Snowball, điều này càng củng cố quyền lực của hắn ta và tạo ra nỗi sợ hãi.
Những thủ đoạn này phục vụ mục đích kép cho Napoléon:
1. Nó củng cố hình ảnh của hắn như một nhà lãnh đạo không thể sai lầm, vì những thành công sẽ củng cố danh tiếng của hắn ta .
2. Nó làm chệch hướng mọi lời chỉ trích hoặc bất mãn từ anh ta và hướng tới những “kẻ thù” bên ngoài hoặc những kẻ “phản động” bên trong, đảm bảo rằng hắn ta không bị khiển trách.
Về bản chất, "Trại súc vật" là sự phản ánh châm biếm về ảnh hưởng hư hỏng của quyền lực độc tài độc đảng và cách thức mà các chế độ độc tài, nhất là ở các nước XHCN lạc hậu, thao túng sự thật để phục vụ mục đích của chúng. Chiến thuật “Nhận công khi thành công, đổ lỗi cho người khác khi thất bại” là một trong nhiều điểm nổi bật của Orwell để minh họa cho nạn tham nhũng thối nát này.
Trong thế giới mà tác giả miêu tả trong “Trại súc vật”, việc sử dụng thủ đoạn “Nhận công khi thành công, đổ lỗi cho người khác khi thất bại” của Napoléon là một minh họa rõ ràng về sự nguy hiểm của quyền lực độc tài độc đảng và sự thao túng không được kiểm soát. Khi một nhà lãnh đạo áp dụng nguyên tắc này, hắn ta không chỉ lừa dối những người mà hắn ta cai trị mà còn gieo mầm mống suy thoái đạo đức của chính mình.
Việc Napoléon chiếm đoạt ý tưởng của Snowball, giống như cối xay gió, là minh chứng cho sự phản bội đê tiện bắt nguồn từ mong muốn kiểm soát quần chúng. Bằng cách ghi nhận những thành công không thực sự thuộc về mình, Napoléon phủ nhận sự công nhận chính đáng đối với những người đã lao động ngày đêm và có ý tưởng mới cho trang trại. Điều này gây ra sự phẫn nộ, kìm hãm sự sáng tạo và làm mất tinh thần của những người thực sự phấn đấu vì sự tốt đẹp hơn của xã hội. Trang trại, đại diện cho bất kỳ cấu trúc xã hội nào, không bao giờ có thể tiến bộ thực sự khi những người lãnh đạo của nó ăn cắp thành quả trí tuệ, lao động của người khác.
Ngược lại, đổ lỗi cho người khác, (đặc biệt là cuộc CCRĐ đã tàn sát hàng trăm ngàn tiểu tư sản sở hữu trí tuệ phát triển cho cộng đồng), phát sinh từ sự quản lý yếu kém và những quyết định kém cỏi, là một thủ đoạn hèn nhát thể hiện sự không sẵn sàng nhận trách nhiệm của người lãnh đạo. Điều này không chỉ bóp méo thực tế mà còn tạo ra một nền văn hóa sợ hãi và mất lòng tin. Những con vật trong trang trại sống trong nỗi lo lắng thường trực, sợ rằng chúng có thể bị coi là kẻ phản động bất cứ lúc nào của Napoléon. Bầu không khí sợ hãi này cản trở sự hợp tác thực sự và bóp nghẹt tiếng nói của những người có thể đóng góp trí tuệ hoặc đưa ra giải pháp mới mẻ.
Điều cần thiết là bất kỳ xã hội, trang trại hoặc tổ chức nào cũng phải nhận ra và đối đầu với hành vi đó. Nếu các nhà lãnh đạo độc tài độc đảng được phép tiếp tục chu kỳ lừa dối này, thì chính cơ cấu cộng đồng mà họ cai trị có nguy cơ bị xóa sổ. Để đạt được sự tiến bộ và hòa hợp thực sự, các nhà lãnh đạo phải hành động một cách chính trực, nghiêm chỉnh thừa nhận những khuyết điểm của mình và tôn vinh thành công chung của tất cả mọi người chứ không chỉ của riêng họ. Thông qua "Trại súc vật", tác giả cảnh báo độc giả về những hậu quả nghiêm trọng phát sinh khi các nguyên tắc trung thực, công bằng và chia sẻ trách nhiệm bị bỏ rơi.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét