"Trại súc vật" của George Orwell là một tiểu thuyết ngụ ngôn sử dụng động vật trong trang trại để châm biếm các sự kiện dẫn đến Cách mạng Nga năm 1917 và những năm đầu của Liên Xô. Napoléon, một trong những con lợn, trở thành nhân vật phản diện chính và tượng trưng cho Joseph Stalin.
Quan niệm “Một nhà cầm quyền bất lương thì không thể tạo nên một xã hội tử tế” được minh họa sinh động qua chế độ Napoléon dưới những hình thức sau:
1. Tuyên truyền và thao túng: Napoléon gian manh sử dụng Squealer, một con lợn với bản chất lưu manh sẵn có, làm kẻ tuyên truyền của mình để bóp méo sự thật và bày ra những lời dối trá cho những con vật khác. Bảy Điều Răn, vốn là nguyên tắc nền tảng của Chủ nghĩa Thú vật, dần dần được thay đổi để phù hợp với mong muốn của loài lợn tham lam bần tiện mà các loài động vật khác không nhận ra. Ví dụ: "Không con vật nào được uống rượu" trở thành "Không con vật nào được uống rượu quá mức".
2. Khủng bố và Vũ lực: Napoléon ác ôn sử dụng những con chó nô tài khát máu tấn công làm lực lượng bảo vệ cá nhân của mình để gieo rắc nỗi sợ hãi và trấn áp những người bất đồng chính kiến. Chúng được sử dụng để trục xuất Snowball, đối thủ chính trị của hắn ta, và sau đó để xử tử dã man những động vật bị buộc tội phản động. Triều đại khủng bố luôn gieo rắc nỗi kinh hãi này đảm bảo rằng hầu hết các loài động vật không thách thức hoặc đặt câu hỏi về quyền lực của Napoléon.
3. Tham nhũng và Phản bội: Khi câu chuyện tiến triển, lũ lợn ác ôn ngày càng trở nên không thể phân biệt được với con người mà chúng từng tìm cách lật đổ. Chúng bắt đầu giao dịch với con người, sống trong biệt phủ trang trại xa hoa lãng phí, nội thất toàn gỗ quý hiếm thậm chí dát vàng và cuối cùng đi bằng hai chân. Tất cả những hành động này đều mâu thuẫn trực tiếp với các nguyên tắc ban đầu của Chủ nghĩa duy vật.
4. Phân biệt giai cấp: Mặc dù mục đích ban đầu của cuộc nổi dậy là tạo ra một xã hội bình đẳng, nhưng dưới sự lãnh đạo của Napoléon, sự phân biệt giai cấp rõ ràng đã xuất hiện với những con lợn tham lam bần tiện ở trên cùng và những động vật khác ở dưới chúng. Hệ thống phân cấp này thể hiện rõ ở cách phân bổ nguồn lực và đặc quyền, trong đó lợn tộc được hưởng hầu hết các lợi ích trong khi các động vật khác kiếm ăn từng bữa.
5. Hùng biện trống rỗng: Bất chấp những khó khăn ngày càng tăng và tình trạng thiếu lương thực mà các loài động vật thông thường phải đối mặt, họ vẫn liên tục được nuôi dưỡng bằng những lời hoa mỹ về việc họ sống tốt hơn như thế nào so với khi họ còn ở dưới sự kiểm soát của con người. Bài hát "Xây xác quân thù", vốn là biểu tượng của hy vọng và sự nổi loạn, đã bị cấm và được thay thế bằng một bài quốc ca chung chung hơn không thách thức quyền lực của Napoléon.
Về bản chất, chế độ độc tài độc đảng của Napoléon trong "Trại súc vật" chứng tỏ rằng khi một nhà cầm quyền cai trị bắt nguồn từ sự bất lương, thủ đoạn và tham nhũng thì nó không thể tạo ra một xã hội công bằng và tử tế. Thay vào đó, nó kéo dài một chu kỳ áp bức và phản bội, phá hoại chính những nguyên tắc mà nó tuyên bố tuân thủ.
Khi viết truyện "Trại súc vật", tác giả buộc phải nêu bật những con đường nguy hiểm mà các hệ thống chính trị có thể đi khi chúng được xây dựng dựa trên sự lừa dối và quyền lực không được kiểm soát. Chế độ của Napoléon đóng vai trò như một câu chuyện cảnh báo cho bất kỳ xã hội nào, thể hiện sự suy tàn và suy thoái chắc chắn xảy ra sau đó khi sự trung thực và sự đại diện chân chính bị bỏ rơi.
Ngay từ đầu, quá trình lên nắm quyền của Napoléon đã bị hủy hoại bởi sự lẩn tránh mọi trách nhiệm. Thay vì ủng hộ lý tưởng của Chủ nghĩa Động vật và nỗ lực hướng tới một xã hội công bằng và bình đẳng, hắn ta lại bị tiêu hao bởi tham vọng của chính mình, lợi dụng sự tuyên truyền bịp bợm và nỗi khủng bố sợ hãi để duy trì quyền kiểm soát trang trại của mình. Thông qua những lời nói dễ uốn nắn của Squealer hai lưỡi và sức mạnh tàn bạo của những con chó nô tài khát máu tấn công của hắn, Napoléon tạo ra một bầu không khí trong đó sự thật chỉ là một công trình ngụy tạo đơn thuần, dễ dàng nhào nặn để phù hợp với nhu cầu bần tiện của hắn.
Nhưng đây là bản chất của sự quản lý bất lương. Người cai trị càng tránh xa sự thật thì chúng càng phải thủ đoạn, thay đổi và nói dối trắng trợn để giữ cho câu chuyện của mình được nhất quán. Và vì thế, Bảy Điều Răn, vốn là nền tảng của xã hội Súc vật, đã bị lén lút thay đổi. Đó là sự xói mòn dần dần các nguyên tắc, được che đậy bởi những lời ngụy biện, trấn an liên tục rằng “tất cả các loài động vật đều bình đẳng”. Tuy nhiên, sự mâu thuẫn rõ ràng sẽ sớm xuất hiện trong cụm từ được thêm vào “nhưng một số loài động vật bình đẳng hơn những loài khác”.
Đây là điểm mấu chốt của thông điệp mà tác giả muốn truyền tải: rằng một nhà cầm quyền bất lương không chỉ là mối đe dọa đối với người dân mà còn đối với chính cơ cấu xã hội. Dưới sự cai trị của Napoléon, trang trại không tiến triển hay phát đạt; nó thoái lui. Các động vật thấy mình ở trong một tình huống được cho là tồi tệ hơn so với lần bị khuất phục trước đó dưới sự chỉ đạo của ông Jones, người trại chủ. Sức lao động của họ bị bóc lột, tiếng nói của họ bị im lặng và hy vọng của họ bị dập tắt, trong khi bị tuyên truyền bịp bợm rằng họ đang sống trong một thời kỳ hoàng kim của thịnh vượng và tự do: "Đất nước ta chưa bao giờ có được tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay".
Khi các nhà lãnh đạo sử dụng thao túng, tuyên truyền và gây sợ hãi làm công cụ chính, họ không chỉ kiểm soát quần chúng; họ định hình lại quần chúng. Dưới chế độ của Napoléon, các loài động vật bắt đầu phản ánh chính hệ thống mà chúng sống. Những hy vọng, lý tưởng và khát vọng của họ bị dập tắt bởi hàng loạt sự giả dối liên tục và nỗi sợ hãi thường trực về sự trừng phạt. “Chính vì thế người dân ở các nước XHCN lạc hậu thường không muốn làm mà muốn có ăn, nhìn đâu cũng muốn sở hữu dù cho những thứ đó không phải của mình”.
Hơn nữa, thói đạo đức giả của chế độ, thể hiện qua những điều răn hay thay đổi và những đặc quyền ngày càng tăng, cuối cùng đã được động vật tiếp thu. Đây có lẽ là phần bi thảm nhất: “Sự biến đổi của la bàn đạo đức của toàn xã hội, nơi mà sự phân biệt rõ ràng giữa đúng và sai bị mờ đi và sau đó bị biến mất khi nào không ai biết”.
Khi nhượng đất đai, biển đảo của Ông, Cha cho ngoại bang thì tuyên truyền “Thể theo nguyện vọng của Nhân dân hai nước”. Nhân dân nào? Đấy là ví dụ của một nhà cầm quyền bất lương.
Nửa đêm khuya nhà cầm quyền dùng 3000 cẩu nô tài ập vào nhà một người nông dân giữ đất hạ sát người từng là đồng đội trung thành và phanh thây nạn nhân mà không dựa vào cơ sở chuẩn mực luật pháp nào! Đấy là ví dụ của một nhà cầm quyền bất lương.
Điều bi thảm là các loài động vật, khao khát một cuộc sống tốt đẹp hơn và bị quyến rũ bởi giấc mơ thiên đường Chủ nghĩa Động vật, thường sẵn sàng bỏ qua những điểm bất hợp lý này, bám vào niềm tin rằng những người lãnh đạo của họ luôn quan tâm đến lợi ích tốt nhất của họ. Đây là mối nguy hiểm của quyền lực độc tài độc đảng không được kiểm soát cùng với những sự lừa dối ngụy tạo hư cấu - nó không chỉ làm hư hỏng những người có trách nhiệm mà còn có thể làm mù mắt những người họ cai trị.
Khi trình bày “Trại súc vật” và nhân vật Napoléon, hy vọng của tác giả là làm sáng tỏ những nguy cơ của sự cai trị bất lương. Đó là một lời cảnh báo, kêu gọi sự cảnh giác và sự tham gia tích cực vào xã hội của chúng ta, kẻo chúng ta thấy mình, giống như những con vật, bị phản bội bởi những kẻ mà chúng ta tin tưởng để lãnh đạo.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét